Verkiezingen komen eraan – Kort overzicht van Moties en Kamervragen over gezondheidsrisico’s straling

Op woensdag 17 maart 2021 vinden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. Het verleden geeft vaak een aardige indicatie van wat we in de toekomst kunnen verwachten. Vandaar dat we in dit bericht terugkijken naar de ingediende moties en schriftelijke Kamervragen inzake de gezondheidsrisico’s door straling.

In de afgelopen kabinetsperiode zijn er door drie Kamerleden schriftelijke Kamervragen gesteld (in 2017, 2019 en 2021). Daarnaast heeft er in 2019 één inhoudelijk debat plaatsgevonden, waarbij drie moties zijn ingediend. En in 2020 zijn er twee moties ingediend. Helaas heeft dit nog niet tot het serieus nemen van gezondheidsrisico’s door straling geleid, dus het lijkt zinvol om bij de nieuwe verkiezingen weloverwogen (andere) keuzes te maken.

Kamervragen Chris Stoffer, SGP (2021)

Op 26 januari 2021 heeft Chris Stoffer van de SGP een zestal goede schriftelijke Kamervragen ingediend naar aanleiding van het wetenschappelijke essay van prof. John William Frank in de Journal of Epidemiology & Community Health waarin hij pleit voor betere toepassing van het voorzorgsprincipe bij de uitrol van 5G. We zijn nog in afwachting van de reactie van de (demissionaire) staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat, Mona Keijzer, en de minister voor Medische Zorg, Tamara van Ark.

Moties Thierry Baudet, FvD (2020)

Op 6 februari 2020 heeft Thierry Baudet twee moties ingediend. In de eerste motie constateert hij o.a. dat er te veel onduidelijkheid bestaat over de mogelijke gezondheidsrisico’s die 5G met zich meebrengt. Hij verzoekt de regering om de uitrol van 5G voorlopig te stoppen en om in de tussentijd meer onderzoek te doen naar de gezondheidsrisico’s die dat netwerk met zich meebrengt. Deze motie is ondersteund door PvdD en Van Kooten Arissen maar werd verworpen met handopsteken.

De tweede motie van FvD op diezelfde dag betrof de constatering dat er momenteel geen urgentie is om 5G uit te rollen, dat Nederland op dit moment meer gebaat is bij een geoptimaliseerd 4G-netwerk en het verzoek aan de regering om er alles aan te doen om voor 1 januari 2021 een landelijk dekkend 4G-netwerk te realiseren. Deze motie is ondersteund door 50Plus en SGP. De motie werd verworpen met handopsteken.

Kamervragen Lammert van Raan, PvdD (2019)

Op 9 september 2019 heeft Kamerlid Lammert van Raan van de Partij voor de Dieren twintig goede Kamervragen gesteld over de uitrol van 5G. In de Kamervragen komen o.a. aan de orde: de vraag naar de effecten van de verwachte cumulatieve straling van 5G-netwerken op mensen, dieren en de natuur; hoe het voorzorgsbeginsel wordt gewaarborgd; en de wenselijkheid om zelfstandig meer Nederlands wetenschappelijk onderzoek te verrichten.

Op 20 december 2019 heeft staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) de vragen beantwoord, mede namens de ministers van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en voor Medische Zorg. Helaas blijkt daar vooral uit dat de staatssecretaris blijft hangen in het standaardverhaal dat er geen bewijs zou zijn dat langdurige blootstelling aan straling beneden de blootstellingslimieten schadelijk is voor de gezondheid. En zoals altijd wordt er verwezen naar de blootstellingsrichtlijnen van de zeer omstreden private organisatie ICNIRP en naar het Agentschap Telecom dat toezicht houdt. Een vicieuze cirkel.

Onze reactie: De ICNIRP-blootstellingsrichtlijnen zélf staan (terecht) al lange tijd ter discussie en zijn onderhevig aan kritiek. De methode achter de richtlijn ziet slechts toe op het thermisch effect, terwijl het gros van het onafhankelijke wetenschappelijk onderzoek juist de stralingsrisico’s van het niet-thermische effect aantoont. Daarnaast zijn de grenswaarden veel te hoog en wordt evenmin rekening gehouden met o.a. effecten van interferentie en modulatie.

Een grote groep mensen (volgens schattingen 3-7% van de bevolking) ervaart namelijk wel degelijk (ernstige) gezondheidsklachten door straling, ook ver beneden de blootstellingsrichtlijnen. Al jarenlang signaleren burgers, groepen en belangen­verenigingen dit bij de overheid, maar zij worden structureel genegeerd. Ook de duizenden onafhankelijke peer-reviewed wetenschappelijke onderzoeken die gezondheidsrisico’s aantonen en de vele oproepen van wetenschappers en artsen worden niet serieus genomen.

En ofschoon Agentschap Telecom stelt “toezicht te houden op de stralingsniveau’s” moet daarbij worden vastgesteld dat het aantal metingen (slechts een paar tientallen per jaar) beslist ontoereikend is om te spreken van echt toezicht, omdat het aantal antennes in Nederland al ver boven de 40.000 ligt. Dit is geen echt toezicht, zelfs geen goede steekproefgrootte.

Op 18 december 2020 oordeelde de bestuursrechter van rechtbank Gelderland, dat er ook ver beneden de blootstellingslimieten sprake is van een verhoogd gezondheidsrisico. Ondertussen zagen we dat het kabinet de adviezen van de Gezondheidsraad niet opvolgt en dat het inhoudelijke debat hierover op 10 december 2020 werd geannuleerd. Vervolgens konden we op 1 februari 2021 zien dat ook de Kabinetsreactie op het advies van de Gezondheidsraad (agendapunt 19) tijdens de vergadering van de vaste Kamercommissie VWS in het geheel niet werd besproken.

Kamerdebat en moties 4 juli 2019 over uitrol 5G

Op 4 juli 2019 vond er (na een demonstratie eerder op die dag) een Kamerdebat plaats over de uitrol van 5G. In ons bericht van 8 juli 2019 kun je uitgebreid teruglezen welke Kamerleden welke vragen stelden en wat de (wederom standaard) antwoorden van staatssecretaris Mona Keijzer waren. Er werden drie moties ingediend, die we onderstaand kort belichten.

Motie Gezondheidsonderzoek locaties waar 5G operationeel is

De indiener van de motie was Laura Bromet (GL). Mede-indieners waren: Chris Stoffer (SGP), William Moorlag (PvdA) en Dion Graus (PVV).

De motie betrof het verzoek aan de regering om waar mogelijk in de samenwerking met academische instellingen, lokale overheden, de GGD en andere relevante instanties, gezondheidsonderzoek te doen op locaties waar 5G al operationeel is. De motie is verworpen, zie onderstaand de details van de stemming.

Motie Onafhankelijk onderzoek schadelijke effecten langere termijn

De indiener van de motie was Dion Graus (PVV). Mede-indieners waren: William Moorlag (PvdA) en Laura Bromet (GL).

De motie betrof het verzoek aan de regering onafhankelijk epidemiologisch en oncologisch onderzoek te (blijven) verrichten naar eventuele schadelijke effecten voor mens en dier op langere termijn nu deze op korte termijn (nog) niet kunnen worden aangetoond. De motie is verworpen, zie onderstaand de details van de stemming.

Motie Aandacht voor gezondheidsklachten door straling

De indiener van de motie was Joba van den Berg (CDA). Mede-indieners waren: Arne Weverling (VVD), Laura Bromet (GL), William Moorlag (PvdA) en Chris Stoffer (SGP).

De motie betrof het verzoek aan de regering verzoekt de regering om aandacht te vragen in Europees verband voor de gezondheidsklachten onder mensen die aangeven dat deze worden veroorzaakt door elektromagnetische velden en straling. De motie is aangenomen. Alleen de PVV stemde tegen (vermoedelijk vanwege het partijstandpunt dat ze niet bij de EU willen horen). Helaas is Europa juist de aanjager van het zo snel mogelijk uitrollen van 5G in heel Europa, dit heeft dan ook niet tot iets zinvols geleid.

Kamervragen Maurits von Martels, CDA (2017)

Op 9 november 2017 heeft Maurits von Martels (CDA) zes schriftelijke Kamervragen gesteld aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. Deze vragen gingen over de weinige voorzorgsmaatregelen in Nederland in vergelijking tot andere landen; hoe de blootstelling zo laag mogelijk gehouden kan worden; en of er sprake is van een toename van elektrohypersensitiviteit in Nederland. Op 6 december 2017 kwam de reactie van de staatssecretaris, met helaas alleen de inmiddels bekende standaard antwoorden.

Tweede Kamerverkiezingen 2021

Het aantal Kamervragen en moties in bijna vier jaar tijd was zeer beperkt. De gezondheidsrisico’s worden door het kabinet helaas nog steeds niet serieus genomen en mensen die gezondheidsklachten ervaren door straling worden genegeerd. De vraag is dan ook op welke politieke partij we in maart moeten gaan stemmen om hier een verandering in teweeg te brengen.

We kunnen in ieder geval constateren dat het volledige kabinet Rutte (VVD, CDA, D66 en CU) op 4 juli 2019 heeft tegengestemd bij de motie om onafhankelijk onderzoek te doen naar schadelijke effecten van straling voor mensen en dieren op de lange termijn én bij de motie om gezondheidsonderzoek te doen op locaties waar 5G al operationeel is. Blijkbaar vinden ze dit dus niet van belang.

Daarnaast hebben wij zelf ervaren dat staatssecretaris Mona Keijzer (CDA) ons volledig in de steek heeft gelaten. Op uitnodiging van de staatssecretaris hebben de diverse stralingsbewuste organisaties een persoonlijk gesprek met haar gehad op 10 juni 2020. Ondanks de toezegging op een vervolggesprek, ontvingen wij alleen een brief waarin zij stelde dat er geen bewijs is voor negatieve gezondheidseffecten, waarbij zij stralingsgevoeligen ten onrechte doorverwijst naar SOLK-klinieken. Op een vervolggesprek werd niet meer ingegaan.

Op welke partijen moeten we dan wel stemmen? Om die vraag te beantwoorden gaan we binnenkort een paar inhoudelijke vragen voorleggen aan alle politieke partijen die mee gaan doen aan de Tweede Kamerverkiezingen. En dat zijn er maar liefst 37! Nieuwkomer is onder andere Trots op Nederland, met een goed geïnformeerde inhoudelijke expert op het gebied van 5G. Binnenkort zullen we de antwoorden van de politieke partijen op onze vragen over gezondheidsrisico’s door straling publiceren op deze website.

Lees ook:
> Verkiezingen: Vragenlijst over gezondheidsrisico’s straling naar alle politieke partijen gestuurd